Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Có bao nhiêu loại phích cắm?

Hiện nay, trên thế giới đang sử dụng 15 loại phích cắm và ổ cắm điện với hình dạng và cấu trúc khác nhau. Mỗi loại phích cắm, ổ cắm điện được đặt tên theo bảng chữ cái Alphabe. Bắt đầu từ loại A và hiện nay đặt tới loại O, do Cơ quan quản lý thương mại quốc tế Hoa Kỳ (US Department of Commerce International Trade Administration – ITA) ban hành và được sử dụng phổ biến trên khắp thế giới như một chuẩn để gọi tên các loại phích cắm, ổ cắm điện. Tên gọi này được đặt tùy ý và không mang một ý nghĩa cụ thể nào.

Vậy các loại phích cắm, ổ cắm điện hiện nay được phân biệt như thế nào? Các nước trên thế giới sử dụng các tiêu chuẩn phích cắm, ổ cắm điện khác Việt Nam như thế nào? Chúng ta có thể sơ lược bài viết này để cùng tìm hiểu nhé.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-A

Phích cắm, ổ cắm điện chuẩn TYPE-A hiện nay được sử dụng nhiều nhất tại khu vực Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nhật Bản, Việt Nam…

Loại phích cắm 2 chấu dẹp không nối đất, mỗi chấu là 1 thanh kim loại phẳng song song với nhau. Phích cắm có 2 lá kim loại mỏng 1,5 mm có chiều dài từ 15,9 đến 18,3mm, khoảng cách giữa 2 lá kim loại (chấu, lưỡi cắm) là 12,7mm. Loại này chỉ có 1 cách cắm vào ổ điện do 2 lá kim loại có cấu tạo khác nhau. Một chấu sẽ có phần đầu rộng hơn so với chấu còn lại. Cụ thể, chấu nối với dây trung tính (dây nguội) sẽ có chiều ngang là 7,9mm và chấu nối với dây nóng sẽ có chiều ngang là 6,3mm. Phích cắm loại A có cường độ dòng điện định mức là 15A.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-B

Tương tự như phích cắm chuẩn TYPE-A, chuẩn TYPE-B cũng được sử dụng chủ yếu tại Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Nhật Bản, Việt Nam..

Đây là loại phích cắm 3 chấu được phát triển theo tiêu chuẩn NEMA 5-15. Nó có 2 chấu bằng kim loại phẳng dày 1,5mm, cách nhau 12,7mm, có chiều dài từ 15,9 đến 18,3mm và chiều rộng 6,3mm. Chấu thứ 3 là một thanh kim loại hình trụ có đường kính 4,8mm hoặc cũng có thể có mặt cắt bán nguyệt. Chấu thứ 3 này dài hơn 2 chấu phẳng 3,2mm để đảm bảo thiết bị được nối đất trước khi 2 chấu còn lại có điện. Khoảng cách giữa chấu nối đất và 2 chấu còn lại là 11,9mm. Phích cắm loại B có định mức là 15A.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-C

​Phích cắm chuẩn TYPE-C là loại phích cắm được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới. (70% thị trường Việt Nam đang sử dụng chuẩn này)

Đây là loại phích cắm 2 chấu không nối đất. 2 chấu được tạo nên từ 2 thanh kim loại hình trụ tròn. Theo tiêu chuẩn, mỗi chấu có đường kính 4mm, khoảng cách giữa chân 2 chấu là 18,6mm và khoảng cách giữa đầu 2 chấu là 17,5mm. Từ chân của chấu điện được phủ một lớp cách điện có chiều dài 10mm. Do thiết kế bóp lại ở phía đầu nên phích cắm loại C có thể được sử dụng một cách linh hoạt với các ổ cắm có khoảng cách giữa 2 lỗ là 17,5 – 19 mm và đường kính mỗi lỗ từ 4 đến 4,8mm. Phích cắm loại C thường được sử dụng cho các thiết bị hạng II với định mức dưới từ 2,5A trở xuống.

Phích cắm chuẩn TYPE-C được sử dụng phổ biến tại rất nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm tất cả các nước châu Âu ngoại trừ Anh, Ireland, Cộng hòa Sip và Malta. Tuy nhiên theo sự phát triển và tiêu chuẩn an toàn điện ngày càng được nâng cao, thiết bị dùng phích cắm chuẩn type-C ngày càng giảm do không có nối đất. Các loại ổ cắm điện hiện nay đa phần được thiết kế kết hợp luôn cả chấu nối đất, rất tiện lợi cho người dùng.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-E

​Được sử dụng chủ yếu tại Pháp, Bỉ, Ba Lan, Cộng hòa Szech, Slovakia, Tunisia và Ma Rốc.

Đây là loại phích cắm được Pháp và Bỉ chuẩn hóa từ ổ cắm chuẩn TYPE-F (được sử dụng tại Đức và một số khu vực thuộc châu Âu). Đây là loại phích cắm 2 chấu có nối đất, mỗi chấu hình trụ tròn có chiều dài 14mm và đường kính 4,8mm. Phích cắm chuẩn TYPE-E cũng tương tự như chuẩn TYPE-C, nhưng khác biệt lớn nhất là có thêm một lỗ nối đất ở phía trên, khi cắm vào ổ cắm, lỗ này sẽ ăn khớp với chấu nối đất gắn chặt trong ổ cắm điện. Chấu này có chiều dài 19mm, đường kính 4,8mm và cách 2 chấu tiếp điện 10 mm.

Nhằm thu hẹp sự khác biệt giữa ổ cắm chuẩn TYPE-E và TYPE-F, người ta đã phát triển thêm 2 mảnh kim loại ở phía trên và bên dưới phích cắm chuẩn TYPE-E (phích cắm CEE 7/7 theo chuẩn châu Âu) để nó có thể đảm bảo chức năng nối đất khi cắm vào ổ cắm chuẩn TYPE-F. Hiện nay, phần lớn các phích cắm chuẩn TYPE-E mà các bạn thấy trên thị trường đều được chế tạo theo loại nói trên. Phích cắm chuẩn TYPE-E có định mức là 16A. Trên mức này, thiết bị phải được nối đất vĩnh viễn hoặc phải kết nối với đầu nối chịu được tải cao hơn như phích cắm IEC 60309.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-F

Phích cắm chuẩn TYPE-F được sử dụng phổ biến tại nhiều nước, đại diện như Đức, Áo, Hà Lan, Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và khu vực Đông Âu.

Phích cắm chuẩn TYPE-F thường được gọi là CEE 7/4 và còn có tên gọi khác là “Phích cắm Schuko”, một cách viết tắt từ chữ “Schutzkontakt”, một chữ tiếng Đức có nghĩa là “tiếp xúc được bảo vệ” hoặc “tiếp xúc an toàn”. Loại phích cắm này được thiết kế tại Đức ngay sau chiến tranh thế giới thứ nhất. Bằng sáng chế được trao vào năm 1926 cho Albert Büttner, một hãng sản xuất thiết bị điện tử tại Bavarian thuộc miền nam nước Đức.

Phích cắm chuẩn TYPE-F có cấu trúc tương tự như chuẩn TYPE-C và chuẩn TYPE-E với 2 chấu hình trụ tròn và 2 lá kim loại tiếp đất ở bên trên và bên dưới. Mỗi chấu có đường kính 4,8mm, dài 19mm và cách nhau 19mm. Khoảng cách giữa 2 lá kim loại nối đất dào 16mm. Phích cắm chuẩn TYPE-F có định mức là 16A. Trên mức này, thiết bị phải được nối đất vĩnh viễn hoặc phải kết nối với đầu nối chịu được tải cao hơn như phích cắm IEC 60309. Phích cắm chuẩn TYPE-C hoàn toàn có thể sử dụng với ổ cắm chuẩn TYPE-F.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-G

Phích cắm chuẩn TYPE-G được sử dụng chủ yếu tại Anh, Ireland, Cộng hòa Síp, Malta, Malaysia, Singapore và Hong Kong.

Đây là loại phích cắm 3 chấu, mỗi chấu có hình hộp chữ nhật. Chấu nối đất ở giữa có kích thước 4x8x22,7mm. 2 chấu còn lại có kích thước 4×6,35×17,7mm và cách chấu ở giữa nhau 22,2mm. Khoảng cách từ chấu ở giữa với 2 chấu còn lại là 22,2mm. Tại chân mỗi chấu được phủ một lớp cách điện dài 9mm dọc thân chấu để đảm bảo an toàn trong trường hợp phích bị cắm nửa trong nửa ngoài vào ổ cắm.

Với thiết kế khá đặc biệt nên thiết bị sử dụng phích cắm chuẩn TYPE-G đa phần không thích hợp với ổ cắm điện các loại khác. Do đó, người ta thường sử dụng thêm một đầu nối để chuyển phích chuẩn TYPE-G thành các loại khác hoặc sử dụng loại ổ cắm điện dùng riêng cho nó. Tại Anh, các ổ cắm điện tại nhà thường được lắp đặt theo loại mạch vòng và được bảo vệ bởi CB 32A. Đây là hệ thống điện rất ít khi sử dụng tại những nước khác và đòi hỏi phải có cầu chì trong phích cắm. Do đó, một số thiết bị nhỏ, như sạc điện thoại, laptop thường có thêm cầu chì 3A bên trong phích cắm. Các thiết bị lớn hơn như máy pha cà phê, trong phích cắm thường có cầu chì 13A.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-H

Các bạn rất ít gặp loại này do chúng được sử dụng độc quyền tại Israel và Palestine.

Phích cắm chuẩn TYPE-H có 3 chấu trụ tròn, đường kính 4,5mm, dài 19mm và tạo thành 1 hình tam giác đỉnh hướng xuống. Khoảng cách giữa chấu nối đất và 2 chấu còn lại là 9,5 mm. Khoảng cách giữa 2 chấu tiếp điện là 19mm. Phích cắm chuẩn TYPE-C có thể được sử dụng cho ổ cắm chuẩn TYPE-H. Hồi trước năm 1989, Israel vẫn còn sử dụng phích cắm với các chấu loại lá kim loại phẳng tương tự như chuẩn TYPE-A và B. Những ổ cắm điện được sản xuất vào năm 1989 đều chấp nhận cả chấu loại phẳng lẫn loại tròn. ​

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-I

Hiện nay đang được sử dụng tại Úc, New Zealand, Trung Quốc và một số nước tại Nam Mỹ.

Đây là phích cắm với 3 chấu đều là những lá kim loại dày 1,6mm, 2 chấu ở phía trên được bố trí nghiên 1 góc 30 độ so với phương thẳng đứng tạo thành hình chữ V ngược. Mỗi chấu dài 17,3mm, rộng 6,3mm và cách nhau 13,7mm (tính từ tâm). Chấu ở trung tâm bên dưới được nối đất, dày 1,6mm, rộng 6,3mm nhưng dài tới 20mm và cách 2 chấu còn lại 10,3mm (tính từ tâm). Phích loại I có định mức là 10A.

Tuy nhiên, bộ phích/ổ cắm loại I vẫn có phiên bản định mức 15A nhưng chấu nối đất to hơn hơn với chiều rộng 8mm (thay vì 6,3mm). Do đó, phích loại I tiêu chuẩn vẫn cắm vừa ổ cắm loại I 15A nhưng ngược lại thì không được. Ngoài ra, phích cắm loại I của Trung Quốc có chấu tiếp đất dài hơn so với của Úc 1mm và được bố trí ở phía trên thay vì bên dưới.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-J

Chuẩn TYPE-J hầu như chỉ được sử dụng tại Thụy Sĩ và Liechtenstein.

Đây là chuẩn ổ cắm được Thụy Sĩ chuẩn hóa riêng với cấu trúc tương tự như chuẩn TYPE-C nhưng có thêm chấu nối đất. Phích cắm chuẩn TYPE-J có 3 chấu đường kính 4mm, dài 19mm. Chân mỗi chấu cũng được phủ một lớp cách điện dài 10mm tuy nhiên những phiên bản cũ hơn của phích chuẩn TYPE-J có thể không được phủ lớp cách điện này. Phích cắm điện chuẩn TYPE-J trông rất giống như chuẩn TYPE-N của Brazil nhưng không thể nào tương thích với ổ cắm chuẩn TYPE-N do khác nhau vị trí của chấu nối đất. Phích cắm chuẩn TYPE-C hoàn toàn có thể sử dụng cho ổ cắm chuẩn TYPE-J.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-K

Chuẩn TYPE-K được sử dụng phổ biến ở Đan Mạch và Greenland.

Khác với chuẩn TYPE-E, chấu nối đất của chuẩn TYPE-K không nằm trên phích cắm mà được tích hợp trong ổ cắm. Chấu nối đất có tiết diện chữ U, dài 14 mm, dày 4 mm và có đường kính 6,5 mm. 2 chấu tiếp điện còn lại có dạng trụ tròn, đường kính 4,8 mm, dài 19 mm và cách nhau 19 mm. Khoảng cách giữa chấu nối đất và 2 chấu còn lại là 13 mm. Phích cắm chuẩn TYPE-K có định mức 16A.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-L

Chuẩn TYPE-L hầu như chỉ được sử dụng ở Ý, Chile và một số nơi ở Bắc Phi.

Ổ cắm điện chuẩn TYPE-L bao gồm hai biến thể khác nhau với định mức lần lượt là 10 và 16A. Cả hai biến thể này đều có phích cắm 3 chấu tròn đặt thẳng hàng. Chúng khác nhau về đường kính và khoảng cách giữa các chấu và do đó hoàn toàn không thể sử dụng qua lại. Chuẩn TYPE-L 10 A có ba chấu trụ tròn với đường kính 4mm, chiều dài 19mm. Khoảng cách giữa chấu nối đất với 2 chấu còn lại là 9,5mm. Ổ cắm chuẩn TYPE-L 10 A có thể nhận phích cắm chuẩn TYPE-C.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-M  ​

Chuẩn TYPE-M được sử dụng hầu hết ở Nam Phi, Swaziland và Lesotho.

Đây là phích cắm tương tự như chuẩn TYPE-D hình tam giác của Ấn Độ nhưng nó có 3 chấu trụ tròn. Chấu nối đất dài 28,6mm và có đường kính 8,7mm. 2 chấu còn lại có đường kính 7,1mm và dài28,6 mm, cách chấu nối đất 25,4mm. Khoảng cách giữa chấu nối đất và 2 chấu tiếp điện là 28,6mm. Biến thể phích cắm chuẩn TYPE-M ở Nam Phi thường có thêm lớp cách điện được gắng trên chấu (để ngăn không cho tai nạn xảy ra khi phích chỉ được cắm một phầnở chân chấu.

Các loại phích cắm và ổ cắm trên thế giới

Chuẩn TYPE-N

Phích cắm bao gồm hai chấu cắm điện và một chấu nối đất chỉ sử dụng phổ biến tại Brazil.

Chuẩn TYPE-N có hai biến thể: các chấu của biến thể 10 A có đường kính 4mm và chiều dài 19mm. Biến thể thứ hai có cường độ định mức 20A, được sử dụng cho các thiết bị công nghiệp. Các chấu của biến thể này có đường kính 4,8mm và chiều dài 19mm. Khoảng cách giữa dây và chấu trung hòa 19 mm. Khoảng cách giữa chấu nối đất và hai chấu điện là 3mm. Ổ cắm điện chuẩn TYPE-N được thiết kế tương thích với phích cắm chuẩn TYPE-C. Chuẩn TYPE-N trông rất giống với chuẩn TYPE-J tiêu chuẩn của Thụy Sĩ, nhưng hai loại này không tương thích với nhau do khoảng cách giữa chấu nối đất với chấu tiếp điện ngắn hơn.